Wyrok TSUE z 2 lutego 2023 r. (C-208/21) ma istotne znaczenie dla osób, które zawarły umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym (UFK). Trybunał wskazał, że niejasne zapisy dotyczące konstrukcji produktu i ryzyka inwestycyjnego mogą stanowić nieuczciwą praktykę rynkową. Orzeczenie może stanowić podstawę argumentacji w sporach z ubezpieczycielami, jednak nie oznacza automatycznej nieważności każdej polisolokaty.
Co zmienił wyrok TSUE z 2 lutego 2023 roku?
Polisolokaty łączyły ochronę ubezpieczeniową z inwestowaniem kapitału. Problemem wielu umów była skomplikowana dokumentacja, która mogła utrudniać konsumentom zrozumienie zasad inwestowania, kosztów oraz ryzyka utraty środków.
TSUE potwierdził, że sporządzenie niejasnego wzorca umowy, który nie pozwala konsumentowi zrozumieć charakteru produktu i związanego z nim ryzyka, może stanowić nieuczciwą praktykę handlową. Odpowiedzialność za taką praktykę może ponosić również zakład ubezpieczeń, nawet jeśli produkt oferował inny przedsiębiorca.
Co istotne, Trybunał uznał, że prawo unijne nie wyklucza krajowych przepisów pozwalających żądać unieważnienia umowy zawartej wskutek nieuczciwej praktyki rynkowej. W Polsce znaczenie ma w tym zakresie art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym.
Jakie możliwości ma posiadacz polisolokaty?
Znaczenie orzeczenia zależy od postanowień konkretnej umowy, okoliczności jej zawarcia oraz sposobu rozliczenia składek. W praktyce można wyróżnić trzy scenariusze.
- Odzyskanie wpłaconych środków
Konsument może rozważyć dochodzenie zwrotu pieniędzy, jeżeli istnieją podstawy do zakwestionowania rozliczenia umowy. Sama strata inwestycyjna nie wystarczy jednak do uznania roszczenia. Konieczne jest ustalenie podstawy prawnej żądania i wysokości należnego świadczenia.
- Unieważnienie umowy
Jeżeli zawarcie polisolokaty nastąpiło wskutek nieuczciwej praktyki rynkowej, możliwe jest rozważenie żądania unieważnienia umowy i wzajemnego zwrotu świadczeń. Wyrok TSUE nie przesądza jednak o nieważności konkretnej umowy – zasadność roszczenia wymaga wykazania odpowiednich przesłanek prawnych.
- Zakończenie polisy z opłatą likwidacyjną
W przypadku wcześniejszego rozwiązania umowy ubezpieczyciel mógł potrącić określoną część zgromadzonych środków. Zasadność takiego potrącenia może podlegać odrębnej ocenie prawnej. Nie oznacza to jednak automatycznie nieważności całej umowy.
Czy Twoja polisolokata może zostać zakwestionowana?
Podstawą oceny jest analiza ogólnych warunków ubezpieczenia, regulaminu UFK, tabel opłat oraz dokumentów przedstawionych przed podpisaniem umowy.
Szczególne znaczenie ma to, czy konsument otrzymał zrozumiałe informacje o ryzyku, zasadach wyceny inwestycji i możliwych stratach. Samo podpisanie oświadczenia o zapoznaniu się z dokumentacją nie przesądza o prawidłowym wykonaniu obowiązków informacyjnych.
Analiza prawna polisolokaty powinna również uwzględniać historię wpłat, dokonane potrącenia i ewentualne przedawnienie roszczeń.
Wyrok TSUE a dochodzenie roszczeń – co warto wiedzieć?
Orzeczenie z 2023 roku wzmocniło argumentację prawną konsumentów kwestionujących nieprzejrzyste umowy ubezpieczenia z UFK, ale nie gwarantuje korzystnego rozstrzygnięcia.
Każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny, szczególnie w zakresie obowiązków informacyjnych ubezpieczyciela i podstaw dochodzonego roszczenia.
Przed skierowaniem sprawy na drogę sądową warto skonsultować dokumentację z prawnikiem zajmującym się prawem ubezpieczeniowym. Rzetelna analiza pozwala ustalić możliwe roszczenia, związane z nimi ryzyka oraz zasadność podejmowania dalszych działań.