Trybunał sprawiedliwości Unii Europejskiej w lutym 2026 r. rozważał zagadnienie wskaźnika WIBOR. Jest to jeden z elementów umów kredytowych w Polsce
Charakter prawny i mechanizm ustalania WIBOR
WIBOR (Warsaw Interbank Offered Rate) stanowi referencyjną stopę procentową rynku międzybankowego w Polsce i jest powszechnie wykorzystywany jako element oprocentowania kredytów o zmiennej stopie procentowej. Z perspektywy konstrukcyjnej oprocentowanie takiego kredytu składa się z dwóch elementów: stałej marży banku oraz zmiennej stawki referencyjnej, aktualizowanej w określonych w umowie okresach czasowych. W praktyce oznacza to, że wysokość oprocentowania kredytu może zmieniać się w trakcie jego obowiązywania. Zmiany te są konsekwencją wahań rynkowych stóp procentowych, które wpływają na poziom wskaźnika WIBOR. Mechanizm ten jest charakterystyczny dla kredytów o zmiennej stopie procentowej funkcjonujących w wielu systemach finansowych.
WIBOR jako element treści stosunku zobowiązaniowego
WIBOR pełni w umowie kredytu funkcję klauzuli modyfikującej wysokość świadczenia pieniężnego w czasie trwania stosunku prawnego, czyli inaczej mówiąc wpływa on na zmianę wysokości raty kredytu zabezpieczonego hipoteką. Ma to wymierny wpływ na sytuację ekonomiczną kredytobiorcy. Odesłanie do zewnętrznego wskaźnika referencyjnego oznacza, że wysokość zobowiązania właściciela nieruchomości nie jest określona kwotowo w sposób statyczny, ale zmienia się w zależności parametrów rynkowych.
Spory sądowe i problematyka klauzul abuzywnych
W ostatnich latach WIBOR stał się przedmiotem licznych postępowań sądowych. Kredytobiorcy kwestionują m.in. zgodność klauzul odsyłających do WIBOR z przepisami o ochronie konsumentów, wskazując na możliwy brak jednoznaczności i przejrzystości postanowień umownych. Analiza tych zarzutów wymaga każdorazowo oceny konkretnej treści umowy, w tym sposobu sformułowania klauzuli oprocentowania oraz realizacji obowiązków informacyjnych przez bank. Ewentualne uznanie klauzuli za niedozwoloną może prowadzić do daleko idących konsekwencji dla istnienia całej umowy.
Wyrok TSUE
W sprawie C-471/24, rozpoznanej 12 lutego 2026 r., Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał, że sama konstrukcja wskaźnika WIBOR – jako zgodnego z unijnymi przepisami obowiązującymi od 1 stycznia 2018 r. – nie może automatycznie prowadzić do podważenia klauzuli oprocentowania w umowie kredytu. Trybunał wskazał, że dyrektywa 93/13 nie nakłada na banki szczególnego obowiązku wyjaśniania metodologii ustalania WIBOR, nawet jeśli dany bank uczestniczy w jego wyznaczaniu, co istotnie ogranicza możliwość kwestionowania samego wskaźnika.
Jednocześnie podkreślono, że bank ma obowiązek rzetelnie i indywidualnie poinformować konsumenta o ryzyku zmiennej stopy procentowej, a ewentualne naruszenia w tym zakresie mogą nadal stanowić podstawę do oceny abuzywności tzw. klauzuli informacyjnej. Trybunał podkreślił także, że każda sprawa powinna być rozpatrywana indywidualne, należy zatem ocenia świadomość i wiedzą oraz sposób poinformowania konkretnego klienta banku, właściciela nieruchomości, który posiada kredyt hipoteczny, którego wierzycielem hipotecznym jest bank wpisany w dziale czwartym księgi wieczystej.