Zderzają się tu dwa światy: prestiż zawodu lekarza i wypłata, która na stażu wcale nie robi wrażenia. Pierwszy rok po studiach to głównie praca na oddziale, dyżury i nadrabianie praktyki, a nie spektakularne zarobki. Dobrze jednak znać konkretne kwoty i mechanizmy, zanim złoży się papiery na staż. W poniższym tekście zebrano aktualne stawki, typowe widełki netto i realne scenariusze, z którymi mierzy się lekarz stażysta w Polsce. Bez marketingu i bez lukru – za to z liczbami, które rzeczywiście pojawiają się na paskach wypłat.
Ile zarabia lekarz stażysta – aktualne stawki brutto
Wynagrodzenie lekarza stażysty w publicznej ochronie zdrowia wynika z ustawy o minimalnych wynagrodzeniach w podmiotach leczniczych. Podstawa powiązana jest z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce narodowej, więc co roku ulega waloryzacji.
Na początku 2024 roku typowa pensja zasadnicza lekarza stażysty w szpitalu publicznym mieści się w okolicach 5 800–6 200 zł brutto. Różnice wynikają z konkretnych regulaminów płacowych placówek, dodatków stażowych i lokalnych interpretacji przepisów.
Do tego dochodzą obowiązkowe składki ZUS, zaliczka na podatek dochodowy i ewentualne koszty dodatkowych ubezpieczeń. Efekt: to, co widnieje na umowie, wyraźnie różni się od tego, co faktycznie wpływa na konto.
Brutto vs netto: ile realnie wpływa na konto
Przy podstawowej pensji rzędu 5 800–6 200 zł brutto, lekarz stażysta otrzymuje zwykle około 4 100–4 400 zł netto na umowie o pracę (przy standardowych kosztach uzyskania przychodu i bez ulg typu wspólne rozliczenie z małżonkiem). To są realne kwoty „na rękę” bez dyżurów.
W praktyce większość stażystów liczy na podbicie wypłaty właśnie dzięki dyżurom. Bez nich budżet miesięczny przy wynajmie mieszkania w większym mieście jest po prostu ciasny.
Pensja zasadnicza lekarza stażysty w 2024 roku zwykle nie przekracza 4,5 tys. zł netto miesięcznie. Wyższe kwoty to efekt dyżurów, a nie samej podstawy.
Dyżury – gdzie zaczyna się „prawdziwe” wynagrodzenie
Na stażu dyżury nie są dodatkiem dla chętnych, tylko częścią normalnej pracy. Zdarzają się miesiące, w których dyżurów jest mało, oraz takie, gdy kalendarz wygląda jak grafiki rezydentów.
Pensja zasadnicza vs dyżurowa – jak to się składa
Standardowy scenariusz w dużym szpitalu wygląda często następująco:
- podstawa: ok. 5 800–6 200 zł brutto,
- kilka dyżurów miesięcznie – 4–6 sztuk,
- stawka za godzinę dyżuru zbliżona do stawki godzinowej z umowy (bywa trochę wyższa w nocy/święta).
Przy 4–6 dyżurach w miesiącu, łączne zarobki lekarza stażysty mogą wzrosnąć do ok. 6 500–8 000 zł brutto, co daje w przybliżeniu 4 700–5 500 zł netto. To już różnica, którą naprawdę czuć w domowym budżecie.
W mniejszych szpitalach powiatowych dyżurów bywa więcej, bo po prostu brakuje rąk do pracy. Z jednej strony oznacza to szansę na wyższą wypłatę, z drugiej – dużo większe obciążenie, odpowiedzialność i przemęczenie.
Na co uważać przy dyżurowaniu jako stażysta
Nie każda fakultatywna forma pracy jest dostępna dla lekarza stażysty. Nie wszędzie też stawki za dyżury są jasno opisane w umowie – nierzadko regulują je wewnętrzne zarządzenia, do których trudno dotrzeć przed rozpoczęciem pracy.
Warto więc:
- upewnić się, ile wynosi stawka godzinowa dyżuru dla stażysty,
- sprawdzić, czy jest rozróżnienie na dni powszednie, noce, weekendy i święta,
- zorientować się, ile dyżurów średnio biorą obecni stażyści na danym oddziale.
W praktyce to właśnie rozmowa z aktualnymi stażystami w danym szpitalu daje najbardziej wiarygodny obraz realnych zarobków – paski wypłat bywają bardziej wymowne niż oficjalne regulaminy.
Realia pracy lekarza stażysty a wynagrodzenie
Pensja stażysty wygląda inaczej, gdy zestawi się ją z realnym wysiłkiem i zakresem odpowiedzialności. Na papierze część czynności wykonuje się „pod nadzorem”, w praktyce dyżury potrafią mocno zaskoczyć.
Typowy dzień stażysty to nie tylko formalne „uczenie się zawodu”. To też telefon od pielęgniarki w najmniej oczekiwanym momencie, przepisywanie leków, wypisy, papierologia i szukanie specjalisty, który podpisze zlecenia lub skonsultuje trudniejszy przypadek.
Do tego dochodzi fakt, że staż trwa zaledwie rok, a w jego trakcie trzeba jeszcze myśleć o postępowaniu kwalifikacyjnym na rezydenturę, kursach i egzaminach. Mówiąc wprost: pensja stażysty nie odzwierciedla poziomu stresu ani liczby godzin spędzonych w szpitalu.
Miasto, typ szpitala i koszty życia
Na pierwszy rzut oka wysokość pensji zasadniczej nie różni się drastycznie między województwami. Różnice pojawiają się w liczbie dyżurów, możliwościach dorobienia oraz – co bardzo istotne – w kosztach życia.
Duże miasto vs mniejsza miejscowość
W metropoliach pokroju Warszawy, Krakowa czy Wrocławia łatwiej trafić na dobrze zorganizowany staż i większy szpital kliniczny, ale:
- koszt pokoju w mieszkaniu to często 1 500–2 000 zł miesięcznie,
- dojazdy, jedzenie na mieście i bieżące wydatki mocno „zjadają” pensję,
- konkurencja o dyżury bywa większa (więcej stażystów i rezydentów).
W mniejszych miejscowościach wynajęcie mieszkania lub pokoju potrafi kosztować połowę tego, co w dużym mieście. Jednocześnie łatwiej o grafik pełen dyżurów, ale za cenę mniejszej obsady i większej odpowiedzialności na dyżurze.
Efekt bywa paradoksalny: stażysta w mniejszym mieście często ma więcej „na czysto” po odjęciu kosztów życia niż jego kolega w dużym ośrodku akademickim.
Porównanie: lekarz stażysta a rezydent
Żeby dobrze ocenić stawki na stażu, warto porównać je z zarobkami tuż po stażu. Lekarz rezydent na początku specjalizacji (w 2024 r., zależnie od rodzaju specjalizacji) otrzymuje zwykle 8 000–9 000 zł brutto podstawy, czasem nieco powyżej, jeśli szpital dorzuca lokalne dodatki.
W przeliczeniu „na rękę” oznacza to zazwyczaj ok. 5 500–6 200 zł netto bez dyżurów, a z dyżurami – wyraźnie więcej niż na stażu. Różnica między wypłatą stażysty a początkującego rezydenta potrafi wynieść 1 500–3 000 zł netto miesięcznie.
Dlatego sporo osób traktuje staż jak „rok przeczekania” z ograniczonymi możliwościami zarabiania, po którym dopiero zaczyna się realne budowanie stabilnej sytuacji finansowej.
Na co przygotować się finansowo w roku stażu
Planowanie budżetu na rok stażu opłaca się zacząć wcześniej, najlepiej jeszcze pod koniec studiów. Nie chodzi o rozpisywanie skomplikowanych arkuszy, ale o trzeźwe spojrzenie na to, co się zepnie, a co nie.
W praktyce warto założyć, że przy średniej liczbie dyżurów lekarz stażysta dysponuje realnie kwotą rzędu 4 500–5 000 zł netto, z czego znacząca część idzie na mieszkanie, jedzenie, dojazdy i podstawowe ubezpieczenia. Dodatkowe kursy, dojazdy na staże cząstkowe poza miejscem zamieszkania czy przygotowanie do LEK-u to już oddzielna pozycja w kosztorysie.
Uczciwie trzeba przyznać: staż nie jest etapem finansowego komfortu. Da się przeżyć, da się coś odłożyć przy rozsądnym gospodarowaniu i kilku dyżurach miesięcznie, ale trudno mówić o swobodnym życiu bez liczenia każdej większej decyzji zakupowej.
Z drugiej strony to tylko rok. Znajomość realnych stawek, świadome podejście do dyżurowania i rozsądne planowanie wydatków pozwalają przejść ten etap bez niepotrzebnych rozczarowań – i z energią na dalsze etapy kariery lekarskiej.