Kontrowersyjny, wizjonerski i niezwykle bogaty – Elon Musk to postać, która budzi skrajne emocje, ale jedno jest pewne: jego majątek oscyluje wokół 200-250 miliardów dolarów, co czyni go jednym z najbogatszych ludzi na świecie. Wartość ta zmienia się niemal z dnia na dzień, głównie za sprawą wahań kursu akcji Tesli. Większość tego kapitału nie leży na koncie bankowym – to pakiety udziałów w spółkach, które Musk założył lub w które zainwestował. Zrozumienie struktury jego majątku to lekcja tego, jak działają współczesne fortuny miliarderów.
Aktualna wartość majątku i jego zmienność
Majątek Muska podlega ekstremalnym wahaniom. W listopadzie 2021 roku osiągnął szczyt około 340 miliardów dolarów, by rok później spaść poniżej 140 miliardów. Takie skoki wynikają z prostego faktu – większość jego fortuny to akcje notowane na giełdzie.
Tesla stanowi zazwyczaj 50-60% całego majątku. Kiedy kurs akcji spółki rośnie o 10%, Musk może zyskać 15-20 miliardów dolarów w ciągu tygodnia. Odwrotnie działa to samo – gwałtowne spadki potrafią „wyparować” dziesiątki miliardów. To nie są pieniądze, które można po prostu wydać – sprzedaż dużych pakietów akcji wymaga zgłoszeń do SEC i często powoduje dalsze spadki kursu.
W 2022 roku Musk stracił tytuł najbogatszego człowieka świata, głównie przez spadek wartości Tesli o ponad 65% oraz kontrowersyjne przejęcie Twittera za 44 miliardy dolarów.
Indeksy takie jak Bloomberg Billionaires Index czy Forbes Real-Time Billionaires aktualizują się codziennie, pokazując zmiany w czasie rzeczywistym. Różnice między nimi mogą sięgać kilkunastu miliardów – wynikają z różnych metodologii wyceny pakietów akcji i aktywów prywatnych.
Tesla – fundament fortuny
Bez Tesli Musk byłby bogaty, ale nie astronomicznie bogaty. Posiada około 13-15% akcji spółki, co przy kapitalizacji wahającej się między 600 a 1000 miliardów dolarów daje zawrotne sumy.
Co ciekawe, Musk nie pobiera pensji z Tesli. Jego kompensacja opiera się wyłącznie na pakietach opcji na akcje, uzależnionych od osiągnięcia konkretnych celów rynkowych i operacyjnych. W 2018 roku rada nadzorcza Tesli zatwierdziła pakiet opcji wartych potencjalnie 56 miliardów dolarów – największy w historii korporacyjnej Ameryki. Sąd w Delaware unieważnił go w 2024 roku, co pokazuje, jak skomplikowane są te struktury.
Tesla nie tylko produkuje samochody – rozwija technologie bateryjne, panele słoneczne przez Solar Roof i magazyny energii Powerwall. Każdy wzrost wyceny spółki bezpośrednio przekłada się na majątek Muska, który regularnie zastawia swoje akcje jako zabezpieczenie kredytów. To pozwala mu uzyskać gotówkę bez sprzedaży udziałów i płacenia podatku od zysków kapitałowych.
SpaceX i rewolucja w kosmosie
SpaceX to drugie wielkie źródło bogactwa. Spółka pozostaje prywatna, co utrudnia wycenę, ale ostatnie rundy finansowania wskazują na wartość przekraczającą 150 miliardów dolarów. Musk kontroluje około 42% akcji i około 79% praw głosu.
Starlink, projekt satelitarnego internetu, może być wart więcej niż cała działalność rakietowa SpaceX. Z ponad 5000 satelitów na orbicie i rosnącą bazą abonentów, niektóre prognozy szacują wartość samego Starlinka na 100 miliardów dolarów. Jeśli dojdzie do spin-offu i osobnego IPO, majątek Muska może znów eksplodować.
Kontrakty z NASA, Pentagonem i komercyjnymi klientami generują stabilne przychody. SpaceX zdominował rynek wynoszenia satelitów, oferując ceny kilkukrotnie niższe niż konkurencja dzięki rakietom wielokrotnego użytku. To biznes o realnych przychodach, nie tylko wizjach – co odróżnia go od wielu startupów kosmicznych.
Pozostałe przedsięwzięcia i inwestycje
Neuralink – interfejs mózg-komputer
Neuralink pracuje nad implantami mózgowymi, które mają umożliwić bezpośrednią komunikację między ludzkim mózgiem a komputerami. W 2024 roku przeprowadzono pierwsze testy na ludziach. Wycena spółki sięga kilku miliardów dolarów, choć do komercjalizacji jeszcze daleka droga. Musk zainwestował w projekt setki milionów własnych środków.
The Boring Company – tunele pod miastami
Firma zajmująca się drążeniem tuneli pod miastami w celu stworzenia szybkich połączeń transportowych. Ukończono już kilka projektów w Las Vegas. Wycena oscyluje wokół 5-7 miliardów dolarów. To najmniejsze z głównych przedsięwzięć Muska, ale wciąż znaczący aktyw.
X (dawniej Twitter)
Przejęcie Twittera za 44 miliardy dolarów w 2022 roku było jedną z najbardziej kontrowersyjnych transakcji dekady. Musk sfinansował ją częściowo ze sprzedaży akcji Tesli, częściowo z kredytów. Według szacunków wartość platformy spadła do około 15-20 miliardów, co oznacza stratę przekraczającą 20 miliardów dolarów. Rebranding na X i radykalne zmiany w funkcjonowaniu serwisu nie przyniosły oczekiwanego zwrotu.
Skąd biorą się pieniądze na życie
Paradoks najbogatszych ludzi świata: mają miliardy na papierze, ale niewiele gotówki. Musk rozwiązuje to przez kredyty zabezpieczone akcjami. Banki chętnie pożyczają mu setki milionów pod zastaw udziałów w Tesli czy SpaceX, oferując oprocentowanie 2-4% rocznie.
Taka strategia ma sens – zamiast sprzedawać akcje i płacić 20-30% podatku od zysków kapitałowych, Musk pożycza pod niskie procenty. Jeśli wartość akcji rośnie szybciej niż koszt kredytu, wychodzi na tym świetnie. Oczywiście niesie to ryzyko – gwałtowny spadek kursu może wymusić sprzedaż akcji (margin call), co zdarzyło się częściowo podczas finansowania przejęcia Twittera.
Kiedy już musi sprzedać akcje, robi to strategicznie. W 2021 roku sprzedał pakiety Tesli warte około 16 miliardów dolarów, głównie by zapłacić podatki od realizacji opcji na akcje. Każda taka transakcja jest monitorowana przez rynki i może wpływać na kurs.
Podatki i kontrowersje wokół majątku
Musk wielokrotnie był krytykowany za niskie płacone podatki względem majątku. W latach 2014-2018 nie zapłacił federalnego podatku dochodowego, co wynikało z braku oficjalnych dochodów i odliczania strat z innych przedsięwzięć.
W 2021 roku sytuacja się zmieniła – zapłacił około 11 miliardów dolarów podatku, prawdopodobnie najwyższą indywidualną kwotę w historii USA. Wynikało to z realizacji opcji na akcje Tesli, które wygasały i musiał je wykonać lub stracić.
Efektywna stopa podatkowa miliarderów często wynosi 1-3% ich majątku rocznie, podczas gdy przeciętny Amerykanin płaci 10-15% od dochodów. To skutek różnicy między opodatkowaniem pracy a kapitału.
Debata wokół „podatku od miliarderów” nabrała tempa właśnie przez takie przypadki. Propozycje opodatkowania niezrealizowanych zysków kapitałowych (wzrostu wartości akcji przed sprzedażą) spotykają się z ostrym sprzeciwem najbogatszych, którzy argumentują, że to podwójne opodatkowanie i zagrożenie dla inwestycji.
Porównanie z innymi miliarderami
Walka o tytuł najbogatszego człowieka świata toczy się głównie między Muskiem, Jeffem Bezosem i Bernardem Arnaultem. Różnice między nimi to często kwestia 10-20 miliardów, co przy takich sumach oznacza wahania w granicach błędu statystycznego.
- Jeff Bezos – około 160-180 miliardów, głównie akcje Amazona i Blue Origin
- Bernard Arnault – 180-230 miliardów, imperium dóbr luksusowych LVMH
- Bill Gates – około 130 miliardów, zdywersyfikowany portfel po sprzedaży większości akcji Microsoftu
- Warren Buffett – około 120 miliardów, akcje Berkshire Hathaway
Musk wyróżnia się koncentracją majątku w kilku spółkach technologicznych wysokiego ryzyka. Bezos i Gates zdywersyfikowali portfele, co zmniejsza wahania. Arnault opiera się na stabilnym biznesie luksusowym, mniej podatnym na technologiczne bańki.
Co ciekawe, tempo wzrostu majątku Muska było najszybsze – z około 25 miliardów w 2020 do ponad 300 miliardów w 2021. Żaden inny miliarder nie doświadczył tak gwałtownego wzrostu w tak krótkim czasie.